Levensvragen

Intervisie

Beste (aspirant) deelnemer,

Je hebt je aangemeld om deel te nemen aan het intervisie-programma. Het idee om te werken aan “jouw beste ik” sprak je aan. Misschien heb je eerder goede ervaringen opgedaan met intervisie of sprak je eerder met collega’s in een informele setting over werkvraagstukken.

Natuurlijk komen er dan vragen in je op, zoals:

Wat is intervisie eigenlijk?

Wat leer ik ervan?

Is de leerbijdrage meetbaar?

Waarom besteed ik kostbare tijd hieraan?

Welke praktische zaken komen erbij kijken?

Nu is er heel veel literatuur beschikbaar waarbij vanuit allerlei perspectieven geschreven is over het fenomeen intervisie. In deze brief krijg je een praktisch antwoord, als je uitgebreidere informatie wilt ontvangen dan kan dat natuurlijk ook.

Wat is intervisie?

Intervisie is kort gezegd “leren met vakgenoten”. Daarom noemen wij het ook wel ‘leergroep’, ‘intercollegiale consultatie’ of ‘community of practice’ (COP). In deze leergroepen sta jij als professional centraal. Dat is dus nauw verbonden met wie jij bent als persoon. Het begint bij het inbrengen van persoonlijke werkvragen en ervaringen. Met collega’s krijg je de kans om te reflecteren op je eigen denken en handelen. Vaak resulteert dit in nieuwe inzichten en handelingsperspectieven.

Methodiek

Er zijn verschillende methodieken die wij door elkaar heen gebruiken.

De essentie is:

Dat deelnemers elkaar vragen stellen zonder te oordelen. Dat klinkt makkelijk, maar ga voor jezelf maar eens na hoe snel je ergens iets van vindt, misschien zelfs al van deze tekst. Het onderzoeken van die oordelen vertelt iets over wie jij bent. Het roept vragen op over je persoonlijke en professionele ontwikkeling en hoe je als professional relaties aangaat en invloed uitoefent.
Collega’s dragen dus geen panklare oplossingen aan, maar stellen helpende en prikkelende vragen waardoor je vanuit een ander perspectief gaat waarnemen en analyseren.
Reflectie op je eigen gedrag. Het gaat dus over hoe je handelde in een bepaalde situatie, wat je daarvan vindt, wat je daarbij voelt en wilt. Dat maakt het direct al wat lastig. Immers, niemand is zich altijd bewust van gevoelens en gedachten, terwijl die altijd deel uitmaken van je handelen.
Hier en nu. Je zit in een groep, dus ook de dynamiek van de groep speelt mee. Als je aan het leren bent toon of doe je iets waar je geen antwoord en dus geen controle over hebt. Leren over jezelf in een groep is dus ook leren omgaan met kwetsbaarheid en vertrouwen. Dat komt te voet en gaat te paard. Daarom is het belangrijk dat je jezelf committeert aan de afspraken die de groep bij de start met elkaar maakt.

Wat leer ik ervan?

Uit andere leergroepen hebben we uitspraken bekeken en de essentie eruit gehaald. Het gaat dan over:

Meer tevreden in mijn werk staan, doordat ik heb geleerd daar zin en betekenis aan te geven;
Met meer energie aan het werk omdat ik heb geleerd hoe ik invloed kan uitoefenen en grenzen stellen;
Kennis van eigen waarden en normen in relatie tot de waarden en normen die worden gehanteerd in de werkomgeving. Daardoor weet ik beter of ik wel/niet pas in deze werkomgeving;
Effectiever handelen doordat ik heb geleerd in welke “oude patronen” ik soms terecht kom. “Soms reageer ik verongelijkt op iets, terwijl dat bij nader inzien helemaal niet ging over de reële situatie, maar over dat wat het bij mij wakker riep over vroeger”;
Assertiviteit, een ervaren en goed functionerende manager vond het nog altijd lastig om zichzelf uit te spreken in een groep, ook als hij wist dat het gelijk aan zijn kant stond. Dat kon hij bespreken, maar ook oefenen in de leergroep;
U vraagt, wij draaien dus niet direct. Veel deelnemers hebben geleerd om eerst door te vragen bij een vraag over wat die vraag precies inhoudt, in plaats van direct te beantwoorden of aan de slag te gaan.

Wat levert het op en is dat meetbaar?

De resultaten van intervisie zijn niet direct meetbaar. Hoewel in onze leergroepen soms ook een thema wordt uitgewerkt als dat vaker voorkomt. Wel horen we terug dat deelnemers beter om kunnen gaan met stressvolle situaties. Ze laten zich minder snel meeslepen. Vooral succesvolle mensen zoeken de grenzen op van hun kunnen. Hierdoor kan werk/privé balans gemakkelijk verstoort raken. Vaak is daar op de werkvloer weinig aandacht voor. Juist succesvolle mensen blijken moeite te hebben met het verwerken van tegenslagen, die hebben ze namelijk niet zo vaak gehad. Omgaan met stress -leren luisteren naar signalen van je lichaam en je omgeving- komt regelmatig als thema terug tijdens onze leergroepen.

Waarom besteed ik mijn kostbare tijd hieraan?

Dat is voor iedereen verschillend. In ieder geval moet je mee willen bouwen aan een onderzoekende en samenwerkende groep. In die groep mag veel worden gevraagd en blijf je weg van winnen of verliezen of slimmer zijn. Het is een ander soort werkrelatie waarin je blik wordt verruimd en vraagstukken in een ander licht komen te staan. Waar je meer zicht krijgt op je eigen handelen en denkpatronen. Waarin geoefend kan worden met praktische vaardigheden zoals gesprekstechnieken, invloed uitoefenen, de leiding nemen en andere zaken.

Praktische zaken

Per leergroep vragen we één deelnemer om de afspraken te coördineren. Het gaat dan om het communiceren van data, plannen van ruimte en ontvangen van aan-/afmeldingen.
Wat in de leergroep-bijeenkomsten wordt besproken is vertrouwelijk. Er vindt dus geen inhoudelijke rapportage plaats.
De frequentie waarin de bijeenkomsten plaatsvinden is 4 tot 6 weken.
Een enkele keer komt het voor dat een groep jaren blijft doorgaan, maar dat deelnemers langzamerhand wisselen. Soms is de inspiratie er na een keer of 10 uit. In principe kan een groep blijven bestaan zolang er inspiratie/leer-rendement wordt ervaren.
De bijeenkomsten duren een dagdeel/ 4uur.
Plaats: In een zaal waarin geen tafels staan en dat niet al te veel doet denken aan “vergaderen”.

Tot slot, het is niet alleen maar serieus. Er wordt ook flink gelachen. Humor is een essentieel ingrediënt bij het leren.

Creative impuls

Zit de oplossing dan toch in pen en papier? Is deze ‘materie’ dan toch minder vluchtig dan het ‘glazen’ beeldscherm. Of -zoals ik eens las- maakt de schrijfbeweging met pen niet alleen een print op papier maar ook in je hersenen?

Na onze vakantie werd ik overvallen door een krachtige impuls om voor het eerst sinds lange tijd weer eens de pen ter hand te nemen. Misschien om het “slow-gevoel” van de fietsvakantie nog even vast te houden? Vrijwel direct kwamen de middenhand- en duimmuisspieren in opstand. De geringe Ipad-pen-ervaring van daarvoor bleek onvoldoende soelaas te bieden tegen kramp. Maar net als bij een ‘klimmetje’ moet je soms even doorzetten, ‘no Heaven without Hell’.

Nu is dit niet mijn eerste poging tot fysieke schrijverij. Uit mijn romantische inborst is een aanzienlijke serie notitieboekjes ontstaan, die over het algemeen zijn beperkt tot enkele bladzijden in de kantlijn van een vakantie of andere impuls. Ze leven een eigen leven, raken zoek, zwerven rond met zeven persoonlijke anekdotes en vertonen zich op de meest onverwachte plaatsen en ogenblikken. Bij herlezen valt direct op wanneer het drukker wordt met werk. Schrijven wordt slordig en beperkt zich uiteindelijk tot opsomming van gebeurtenissen om vervolgens halfweg een rijtje te stoppen. Sloopt mijn werk creativiteit?

De eerste zomergast van Janine Abring dit jaar was Glenn-Typhoon-Randemie. Hij vertelde dat al zijn geschreven teksten bewaard blijven in een kist die dus vol zit met teksten, kaarten en aantekeningen. Dat is zijn inspiratiebron voor het creëren van iets nieuws. Voortbouwen op zijn eigen ‘denk-afval’ die dan gelukkig bewaard is gebleven. Ik verzin daarbij ook tekeningetjes en artikelen en plaatjes en losse blaadjes, zo ziet mijn eigen bakje er namelijk uit. Is ‘denkafval’ een bron voor creatie?

Feit is dat schrijven met pen mij rustig maakt. Geen “meldingen”, van ‘belangrijk’ nieuws, updates of andere verleidelijke ‘doorklikkerij’. En als je die dan allemaal hebt uitgeschakeld is daar nog steeds het verlangen om even je mail checken. Zo beland ik dan weer in een reactieve i.p.v. creatieve modus. Waarom is die creatieve modus eigenlijk belangrijk?

Misschien wel omdat autonoom nadenken helpt om onze samenleving (ook nabij) bij te sturen wanneer het uit de bocht dreigt te vliegen. Het zijn de kunstenaars die reflecteren en ons aan het denken zetten over wat zo logisch lijkt, maar historisch gezien niet altijd is. (*lees het boek van Geert mak/ ‘In Europa’ er maar op na). Om kunst te begrijpen zoek ik altijd een beetje naar dat stukje kunstenaar (lees autonomie) in mezelf. Schrijven helpt me daarbij.

Het zijn die flinterdunne gedachteflarden, vaak onder de douche of tijdens het sporten. Je wilt ze vastpakken, maar op het moment dat je de laptop opent verdwijnen ze als sneeuw in de brandende zon. Veel van wat er is komt voort uit zo’n creatieve gedachte die bij iemand is begonnen. Waar anderen op hebben voortgeborduurd, uitgewerkt, overgeschilderd en weer tevoorschijn gehaald. Het maakt niet uit. Creatie is het zaad van de vernieuwing. Voor mij is dat schrijven, voor anderen schilderen, muziek, et cetera.

Nog even op een rijtje?

Schrijven met een pen op gewoon papier brengt je:

– Rust en ontspanning

– Oefent je oog/hand coördinatie; (vooral voor kinderen belangrijk!!)

– Ontsluit creatieve gedachten zoals onder de douche of …

– Stimuleert de hersenen doordat je veel meer verbindingen gebruikt

– Is gewoon leuk

– Focus, hierdoor blijft het beter in je geheugen hangen

– Overzicht doordat je papier naast elkaar kunt leggen en (her) ordenen.

Gewoon eens proberen, het levert altijd wat ‘afval’ op waar je de volgende keer weer mee kunt beginnen.

Wandelcoach

“Als je met beide benen op de grond blijft staan kom je geen stap verder” (Loesje)

Stiltes zijn belangrijke momenten tijdens een coach-gesprek. Het is vaak zo’n moment dat een inzicht doordringt in het bewustzijn. Dat je een gedachte moet laten bezinken om de betekenis te kunnen bevatten. Zo’n moment van niet weten wat je moet zeggen. Bijvoorbeeld het inzicht dat je al jaren vastzit in een baan die niet goed (meer) bij je past. Dat je toch beter had moeten luisteren naar je partner voordat die de relatie verbrak. Dat stress ook te maken heeft met hoe je zelf over een situatie nadenkt. Zomaar wat voorbeelden van inzichten die tijdens het coachen kunnen ontstaan, maar al buiten wandelend een andere dimensie hebben dan binnen.

Buiten is dus anders dan binnen en bewegen anders dan stilzitten. Maar waarom werkt een wandeling nu zo goed? Waarom is het tijdens wandelen makkelijker om stil te staan bij dingen? Waarom geeft wandelen een goed gevoel, levert het andere inzichten op die ook nog eens beter beklijven dan binnen?

Natuurlijk is bewegen in algemene zin goed. Er komen stofjes vrij zoals endorfine, serotonine en dopamine, hierdoor ontstaat een prettig gevoel. Daarnaast stroomt bloed wat sneller, waardoor er meer zuurstof in organen, -waaronder je hersenen- terecht komt. Je kunt dus helderder denken. Door bewegen kunnen ideeën spontaan ontstaan, creativiteit wordt erdoor gestimuleerd en het vermindert stress. Zoals Eric Scherder (hoogleraar neuropsychologie aan de VU) dat als geen ander kan verwoorden: “de prefrontale cortex remt beter op de brein-gebieden die stress veroorzaken, je hebt dus minder last van stress”.

Magie

Maar er is meer, de meeste wandelaars zullen dit herkennen. Zeker als je samenloopt valt er in het begin veel uit te wisselen. Je praat, luistert en reageert. Na een tijdje vertraagt het gesprek. De omgeving begint als het ware op je in te werken. Zeker als je in de natuur loopt werken de geluiden, de kleuren, de geuren onbewust door. Het ritme zorgt voor een bepaald soort dromerigheid. De traagheid van wandelen veroorzaakt tijdloosheid en mentale ruimte. Die ervaring van mentale ruimte kan wel eens te maken hebben met het beschikbaar komen van het langetermijngeheugen. Immers, het langetermijngeheugen werkt aan de hand van beelden en associaties. Juist het langetermijngeheugen wordt door indrukken uit de natuur gestimuleerd. Je kunt dus een zee aan herinneringen aanspreken tijdens het wandelen.

Als coach wil je natuurlijk dolgraag dat iedereen dit ervaart, maar zo werkt het ook weer niet. Misschien is de mens van nature wel een padvinder. Als metafoor werkt het in ieder geval. Ik kan nooit voorspellen hoe een wandeling verloopt. De één loopt sneller of makkelijker dan de ander waardoor de route of de duur onderweg wordt aangepast. Er ontstaat iets in het gesprek waardoor je op een open plek korte of langere tijd stilstaat, bijvoorbeeld omdat het gesprek vraagt om oogcontact. De ene mens is gevoeliger voor de omgeving dan de ander. Kortom, ook als coach ervaar ik zo’n sessie als het zoeken naar zowel een mentaal als een fysiek pad om verder te komen.

De natuur biedt werkelijk een schat aan metaforen. Vaak gebruiken we die spontaan. Bijvoorbeeld een cliënt die een “spagaat ervoer”. Veel mensen herkennen dat, het tweeslachtige denken dat besluiten of handelen in de weg kan staan. Toen ik in een spagaat ging staan konden we daar allebei om grinniken. Het beeld is natuurlijk gekkigheid, maar het leverde een prachtig gesprek op over denken en handelen in polariteiten als tegenhanger van de spagaat.

Vakantie

Shit, google-maps stuurt me van de snelweg af Parijs in. De tijd loopt op terwijl ik van ergerniswekkende files verstrikt raak in het chronische Parijse-binnenstad-verkeersinfarct. Waarom volg ik dan ook de routeplanner, waarom …… et cetera. Het duurt lang voordat we Parijs weer uit zijn en onze weg vervolgen. ’s Avonds laat arriveren we op plaats van bestemming. Heerlijk hoor, zo’n huisje, boeken, fietsen, wandelschoenen en een goed humeur. Ondertussen is er vandaag iets doorgebroken in mijn hoofd. Ik kan het nog niet helemaal grijpen, maar het lijkt op een besef, iets dat ruimte geeft. Iets kleins, maar wezenlijk.

De Franse ochtendzon, sterke koffie en een ipad-krant, tevreden strek ik me uit en tuur naar de wuivende boomtoppen. Het valt me zomaar binnen, Ik heb geen zin meer in reizen, niet in autoreizen, vliegtuigreizen, files, massa’s & drommen. Het is een patroon dat zich langzaam ontvouwt in mijn bewustzijn. We doen dit al jaren zo. Niks mis mee natuurlijk, maar toch, er kriebelt iets. Ik verlang naar de spanning van iets nieuws. Een leeg wit vel, een onvoorspelbare tocht. Na het besef komt een besluit. De volgende vakantie is het tijd voor iets nieuws, zelfs niet op vakantie gaan is een optie.

Na deze vakantie spreek ik Jaap. Een cliënt die na zijn persoonlijke begeleidingstraject nog 1 á 2 keer per jaar even komt “sparren”. Jaap stuurt een paar honderd man aan en zit al jaren bij hetzelfde bedrijf. Een goede, degelijke werkgever. Jaap is een gezonde vijftiger met een helder verstand en goed relativeringsvermogen. Zijn bedrijfsonderdeel maakt lastige tijden door wegens doorgevoerde bezuinigingen. Een groot deel van de oorzaken ligt buiten zijn invloedsfeer. Zeker nu de economie beter gaat schuurt dit met de achterblijvende resultaten in zijn unit.

We spreken over nieuwe impulsen die we kunnen organiseren om zijn mensen te blijven motiveren. We spreken over verandermoeheid, over hoe het zoveelste vernieuwings-initiatief ook voor de medewerkers een patroon wordt. Over “metaalmoeheid” van de organisatie door de voortdurende nadruk op meer efficiëntie. En vooral over hoe dat persoonlijk vat op je krijgt, hoe een cultuur tot in je haarwortels doordringt. Hoe je onbewust dingen doet in lijn der verwachting en daardoor soms patronen van onvrede versterkt waar je eigenlijk iets nieuws wilt creëren.

We lopen naar de keuken en terwijl ik nieuwe koffie maak deel ik mijn vakantie-ervaring. Het is niet zozeer de ervaring ‘an sich’ die inslaat, als-wel het intense besef hoe ons menselijk vermogen om iets nieuws te creëren kan worden uitgedoofd zonder dat we daar erg in hebben. Dat je al jaren een bepaald pad bewandelt en ineens beseft dat het doodloopt. Al die tijd en energie. En misschien is het niet eens het pad zelf, maar het besef dat je al een tijd niet echt hebt waargenomen, niet wezenlijk tenminste.

We waren er beiden stil van. Soms ontwikkelt een coaching-gesprek zich tot een dieper besef van ‘zijn’. Vindt een existentieel besef zijn weg naar het bewustzijn. Het was de trigger die Jaap op een nieuw levenspad zette. Ik sprak hem nog enkele keren dat jaar in zijn weg naar zelfstandigheid. Hij heeft nu zijn eigen bedrijf waarmee hij experimenteert met nieuwe, duurzame vormen van vervoer en energie.

En de vakantie? Wij hebben een trekking-fiets met toebehoren aangeschaft en ons aangesloten bij een groeiende gemeenschap lange-afstand-fietsers. Het kriebelt weer vanbinnen als ik de kaarten bestudeer.

Ik wens u een prettige vakantie en daarna bent u uiteraard van harte welkom voor een vrijblijvende kop koffie op ons oude, maar gezellige kantoor in Amersfoort.